Dziesięć tajemnic z Hanoweru

Zaginiony Von-Alten-Park

Wspaniały kompleks ogrodowy hanowerskiej rodziny szlacheckiej von Alten rozciągał się niegdyś od dzisiejszego Lindener Markt na północy aż do ronda Deisterkreisel na południu, dzięki czemu był znacznie większy niż Wielki Ogród w Herrenhausen. Na przestrzeni wieków był rozbudowywany, wielokrotnie przebudowywany, ponownie zmniejszany, a w końcu podzielony. O tym wspaniałym dziele stworzonym przez ludzi i naturę, które bezpowrotnie przepadło, do dziś przypomina nam niezmienny świadek przeszłości – często niezauważalny, a nawet nieco tajemniczy.

Stary mur z łąką — Pozostałości muru dawnego parku Von-Alten.

Kamienny fragment historii z 1718 roku

Na łące przy Westschnellweg, na wysokości ronda Deister, stoją – jakby tak po prostu – dwie dłuższe i ewidentnie starsze ściany z grubych kamieni, z których jedna ma w sobie małą bramę. Te kamienne mury o wysokości czterech metrów, pokryte ochronną siatką drucianą, są jedynymi zachowanymi fragmentami muru, który w 1718 roku pewien Ernst August (nie spokrewniony z późniejszym królem Hanoweru Ernstem Augustem I) kazał wznieść wokół swojego ogrodu. Był on synem Franza-Ernsta von Platena, ówczesnego marszałka dworu (czyli najwyższego urzędnika administracyjnego) w Królestwie Hanoweru i potrzebował majątku rycerskiego, aby uzyskać mandat w parlamencie krajowym. Znalazł go w ogrodzie, który w 1688 roku wydzierżawił od szlacheckiej rodziny von Alten. Ogród ten rzeczywiście miał znaczne rozmiary: ten kawałek ziemi, który wówczas zajmował powierzchnię około 56 hektarów, od XIII wieku należał do rodziny von Alten. Po mianowaniu go hrabią cesarskim i premierem Franz-Ernst von Platen zlecił powiększenie swojej nowej dzierżawionej działki i przekształcenie jej w francuski ogród barokowy z pałacem rekreacyjnym, oranżerią, stawami i basenami wodnymi z fontannami, żywopłotowymi altanami, sadami owocowymi, a nawet ogrodem zoologicznym – całkowicie na wzór położonych niedaleko ogrodów Herrenhäuser, tyle że w większej skali.

A jak potoczy się ta historia dalej?

Hrabia Rzeszy Franz-Ernst von Platen zmarł w 1709 roku, a jego syn Ernst August odziedziczył dzierżawę ogrodu, który przypominał już wówczas park i który – jak już wspomniano – dziewięć lat później kazał otoczyć murem o wysokości czterech metrów. Zgodnie z umową z 1728 roku uzgodniono zwrot ogrodu rodzinie von Alten. Po trwających dziesiątki lat sporach prawnych Carl von Alten odkupił ten kompleks ogrodowy w 1816 roku. W 1845 roku Victor von Alten wprowadził się do dawnego pałacu letniego, zlecił przekształcenie barokowych elementów ogrodu – który ponownie znalazł się w posiadaniu rodziny – w styl angielskiego ogrodu krajobrazowego oraz budowę groty przy tarasie pałacowym.

W końcu wszystko potoczyło się inaczej

Stara brama — Pierwotna brama wejściowa.

Oprócz wielu drobnych zmian, jakie zaszły w kolejnych dziesięcioleciach (takich jak poszerzenie ulicy Posthornstraße na początku XX wieku, wycinka alei lipowej prowadzącej od zamku do dzisiejszego Deisterplatz w 1925 roku oraz zniszczenie barokowego zamku podczas nalotu w kwietniu 1945 roku) to właśnie autostrada Westschnellweg wywarła szczególnie silny wpływ na ogród Von-Alten-Garten i spowodowała, że jego część bezpowrotnie zniknęła. Zakup działki o powierzchni kilku hektarów umożliwił budowę obwodnicy przebiegającej przez Von-Alten-Garten, a także budowę ronda Deisterkreis. W ten sposób znaczna część tego przypominającego park ogrodu została utracona na zawsze. Dwa pozostałe fragmenty muru z wapienia, z zachowanym otworem bramy, stanowiły część muru obwodowego wzniesionego w 1718 roku i dawniej wyznaczały południową granicę ogrodu Von-Alten-Garten.

A tak przy okazji: przed małą, pierwotną bramą wejściową przy ulicy „Wachsbleiche” kładziono niegdyś pasy miodowożółtego wosku pszczelego i wybielano je na słońcu. Natomiast przy ulicy „Weberstraße” znajdowała się niegdyś osada tkaczy lnu, którą w XVII wieku kazał założyć hrabia cesarski Franz-Ernst von Platen. Ale to już dawno przestało być tajemnicą.