Dziesięć tajemnic Hanoweru

Bardziej słone niż Morze Północne: Fösse

Fösse to „miejscowa rzeka” dzielnicy Linden w Hanowerze – ma zaledwie osiem kilometrów długości i jest lewym dopływem rzeki Leine, która przepływa przez centrum stolicy Dolnej Saksonii. Choć jest tak mała i krótka, Fösse ma w sobie coś wyjątkowego: przy zawartości soli wynoszącej prawie 100 gramów na litr jest znacznie bardziej zasolona niż Morze Północne! Ale dlaczego tak jest?

Słodkie i słone zarazem – bardzo tajemnicze

Tajemnica powoli się wyjaśnia, gdy wraca się do źródła Fösse – które w zasadzie nim nie jest, co zresztą brzmi dość tajemniczo. Fösse powstaje jako niewielki strumień w lesie Velberholz, położonym między dzielnicami Seelze – Velber i Harenberg – na zachodnich obrzeżach Hanoweru. Powstaje ona w wyniku połączenia się małych rowków w lesie, które są zasilane słoną wodą przesiąkową z hałd potasu w Empelde i Ronnenbergu. W kopalniach tych wydobywano słone osady z płytkich mórz śródlądowych w tak zwanym basenie germańskim sprzed ponad 250 milionów lat. Chlorek w wodach hałdowych z Bade i Salzgraben podnosi zawartość soli w słodkiej Fösse czasami do prawie 100 gramów (lub 100 000 miligramów) na litr. „Ciekawe jest również porównanie z zawartością chlorków w Morzu Północnym. Wynosi ona około 19 000 mg/l. Przy najwyższym dotychczas zmierzonym stężeniu chlorków w Fösse, wynoszącym 91 500 mg/l, rzeka ta była w konsekwencji 4,8 razy bardziej słona niż Morze Północne! W wyniku wysokich stężeń chlorków Fösse jest na większości swojego biegu biologicznie opustoszała. Poza kilkoma glonami poniżej zrzutu solanki nie ma żadnych żywych organizmów. Zamiast tego z biegiem czasu rośliny odporne na sól zadomowiły się w miejscach, gdzie brzegi potoku nie są umocnione betonem lub faszynami drewnianymi. Gatunki te charakteryzują zazwyczaj słone łąki na wybrzeżu Morza Północnego i bardzo rzadko występują w głębi lądu.” (Źródło: http://www.lebensraum-linden.de).

Astry plażowe i inne rośliny z wybrzeża Morza Północnego – w samym centrum Hanoweru

Ponieważ rzeka Fösse ma bardzo mały przepływ, w ciepłych miesiącach letnich często wysycha. Jak powoli i cicho słona, brązowo-zielona woda Fösse przepływa przez krajobraz, widać szczególnie dobrze w pobliżu mostu przy Woermannstraße w dzielnicy Badenstedt. Z szerokiej ścieżki pieszo-rowerowej biegnącej przez zieleń dobrze widać halofity – rośliny o grubych, okrągłych liściach (w których gromadzą sól), które zwykle występują tylko nad Morzem Północnym i potrzebują słonego podłoża do życia. Późnym latem przy Fösse przyciągają wzrok kwitnące na fioletowo lub biało astry plażowe (Aster tripolium), a jesienią ciemnoczerwone łąki soliródki. Rozległość flory solnej nad rzeką Fösse stanowi wyjątkowość w skali całej Dolnej Saksonii. Niedaleko tamtejszych ogródków działkowych znajduje się również brodzik, który został zbudowany w 2014 roku przez stowarzyszenie mieszkańców Badenstedt.

Z położonego tuż obok wzgórza Benther Berg strumień Fösse przepływa przez pas zieleni Fössetal aż do obwodnicy towarowej na obrzeżach Linden-Mitte. Stąd płynie on w korycie przypominającym kanał aż do ulicy Davenstedter Straße, przechodzi pod portem w Linden w tunelu przepustowym i ponownie wypływa na powierzchnię poniżej ulicy Am Lindener Hafen. Około 300 metrów powyżej jazu Herrenhäuser Fösse wpada ostatecznie do rzeki Leine. Ta tajemnicza rzeka, której nazwa (wywodząca się od łacińskiego słowa „fossa” oznaczającego „rów”) stała się zresztą inspiracją dla nazwy ulicy Fössestraße w hanowerskiej dzielnicy Linden-Mitte, a także dla kąpieliska Fössebad (otwarty w 1838 roku jako kąpielisko rzeczne, a w 1960 roku ponownie otwarty jako pierwszy w Niemczech basen kryty i odkryty) oraz dawnego centrum szkolnego Fössefeldschule (od 2011 roku Albert-Schweitzer-Schule) w dzielnicy Limmer.