Hannover’den On Sır

Kuzey Denizi'nden daha tuzlu: Fösse

Fösse, Hannover’in Linden semtinin “yerel deresi”dir – uzunluğu sadece sekiz kilometredir ve Aşağı Saksonya eyaletinin başkentinin tam ortasından akan Leine Nehri’nin sol koludur. Ne kadar küçük ve kısa olursa olsun, Fösse’nin kendine özgü bir özelliği vardır: Litre başına neredeyse 100 gram tuz içeriğiyle Kuzey Denizi’nden bile çok daha tuzludur! Peki bunun nedeni nedir?

Hem tatlı hem tuzlu – çok gizemli

Fösse’nin kaynağına geri döndüğünüzde sır yavaş yavaş ortaya çıkar – ki bu aslında bir kaynak değildir, ki bu da yine oldukça gizemli geliyor. Fösse, Hannover’in batı komşuluğunda, Seelze’nin Velber ve Harenberg mahalleleri arasındaki Velberholz ormanlık alanında küçük bir su kütlesi olarak oluşur. Fösse, Empelde ve Ronnenberg’deki potasyum atık yığınlarından gelen tuzlu sızıntı sularıyla beslenen, ormandaki küçük hendeklerin birleşmesiyle ortaya çıkıyor. Bu madenlerde, 250 milyon yıldan fazla bir süre önce, sözde Cermen Havzası’ndaki sığ iç denizlerden gelen tuzlu birikintiler yüzeye çıkarılmıştı. Bade ve Salzgraben'deki atık yığın sularındaki klorür, tatlı su kaynağı Fösse’nin tuzluluk oranını bazen litre başına neredeyse 100 gram (veya 100.000 miligram) seviyesine çıkarır. “Kuzey Denizi’nin klorür içeriğiyle yapılan bir karşılaştırma da ilginçtir. Kuzey Denizi’ndeki klorür içeriği yaklaşık 19.000 mg/l’dir. Fösse’de şimdiye kadar ölçülen en yüksek klorür konsantrasyonu 91.500 mg/l olduğundan, bu nehir Kuzey Denizi’nden 4,8 kat daha tuzluydu! Yüksek klorür değerlerinin bir sonucu olarak, Fösse nehrinin akış yolunun büyük bir kısmı biyolojik olarak çoraklaşmıştır. Tuz deşarjının aşağısında, birkaç yosun dışında hiçbir canlı organizma bulunmamaktadır. Bunun yerine, zamanla dere kıyılarının beton veya ahşap çitlerle sabitlenmediği yerlerde tuza dayanıklı bitkiler yerleşmiştir. Bu türler normalde Kuzey Denizi kıyısındaki tuzlu çayırlarda görülür ve iç kesimlerde çok nadiren rastlanır." (Kaynak: http://www.lebensraum-linden.de).

Kumsal asterleri ve diğer Kuzey Denizi bitkileri – Hannover’in tam ortasında

Fösse nehrinde su miktarı çok az olduğu için, sıcak yaz aylarında sık sık kurur. Fösse’nin tuzlu, kahverengimsi-yeşil sularının manzarada ne kadar yavaş ve sessiz aktığı, Badenstedt semtindeki Woermannstraße’deki köprünün yakınında özellikle iyi görülür. Yeşilliklerin içinden geçen geniş yaya ve bisiklet yolundan, halofitler açıkça görülebilir – kalın, yuvarlak yaprakları olan (içlerinde tuzu depolayan), normalde sadece Kuzey Denizi’nde bulunan ve yaşamlarını sürdürebilmek için tuzlu toprağa ihtiyaç duyan bitkiler. Yaz sonlarında mor ile beyaz arasında çiçek açan sahil asterleri (Aster tripolium) ve sonbaharda Fösse kıyısındaki koyu kırmızı renkli tuz otu tarlaları dikkat çeker. Fösse’deki tuzlu bitki örtüsünün yaygınlığı, Aşağı Saksonya genelinde bir özellik olarak öne çıkmaktadır. Oradaki bahçelerden çok uzak olmayan bir yerde, 2014 yılında Badenstedt Vatandaş Derneği tarafından inşa edilen bir su yürüyüşü tesisi de bulunmaktadır.

Benther Dağı’nın hemen yakınından akan Fösse Deresi, Fössetal Yeşil Kuşağı’ndan geçerek Linden-Mitte’nin kenarındaki yük tren yolu geçitine kadar uzanır. Buradan itibaren kanal benzeri bir yatakta Davenstedter Straße’ye kadar akar, bir tünel aracılığıyla Linden Limanı’nın altından geçer ve Am Lindener Hafen caddesinin altında tekrar yüzeye çıkar. Herrenhäuser Wehr’in yaklaşık 300 metre yukarısında Fösse nehri nihayet Leine nehrine dökülür. Bu gizemli dere, adıyla (Latince “hendek” anlamına gelen “Fossa” kelimesinden türetilmiştir) Hannover’in Linden-Mitte semtindeki Fössestraße caddesine ve Fössebad’a (1838’de nehir yüzme havuzu olarak açılmış ve 1960’ta Almanya’nın ilk kapalı ve açık yüzme havuzu olarak yeniden açılmıştır) ile Limmer semtindeki eski Fössefeldschule okul merkezine (2011’den beri Albert-Schweitzer-Schule) ilham kaynağı olmuştur.